The genius of Charles Dawrin

Με ευκαιρία τα 150 χρόνια από την έκδοση του 'On the Origin of Species' του Charles Darwin*, ο γνωστός Richard Dawkins (aka: Darwin's pitbull) παρουσιάζει μια τρίωρη εκπομπή σχετικά με την εξέλιξη και την αποδοχή της από το μέσο άνθρωπο.

Μέρος 1ο
Διάρκεια 47'48''


Μέρος 2ο
Διάρκεια 48'17''



Μέρος 3ο
Διάρκεια 48'01''


*όχι, δεν τον βαφτίζω 'Κάρολο Δαρβίνο', καθώς ούτε ήταν Έλληνας ο άνθρωπος, ούτε χρειάζεται να τον ελληνοποιήσω για να δίνω στον εαυτό μου την ψευδαίσθηση ότι "ήταν και αυτός δικός μας, όπως όλοι οι μεγάλοι".

Ηθική, πίθηκοι και θρησκεία

Με αφορμή ένα άρθρο για τις απαρχές της ηθικής στη συμπεριφορά πρωτευόντων, ένα άλλο άρθρο για την εξέλιξη της θρησκείας, καθώς και ένα για τον εξελικτικό ρόλο της αηδίας, ο παρανοϊκός Stephen Colbert διαμαρτύρεται ότι η επιστήμη παρεμβαίνει σε τομείς που αποτελούν αποκλειστική αρμοδιότητα της θρησκείας και προτείνει αντεπίθεση!
(είναι περίοδος εξεταστικής και είπα να σηκώσω κάτι ανάλαφρο... :D )

Διάρκεια: 3'46''

Φτιάχνοντας πόδια

Ναι, πόδια. Ο εγκέφαλος έχει μονοπωλήσει το ενδιαφέρον μας σε αυτό το blog και πολλές φορές ξεχνάμε ότι η εξέλιξη έχει φτιάξει και άλλους θαυμαστούς μηχανισμούς. Ο Robert "όνομα-και-πράγμα" Full μας εκμυστηρεύεται τα μυστικά της κίνησης.

Διάρκεια: 19'24''

Οι αντιγραφείς και η Susan (memetics again..)

Ω, ναι..

Η ίδια, η μοναδική, η ανεπανάληπτη γυναίκα που λατρέψαμε να σχολιάζουμε στα διαλείμματα (πότε τα κείμενά της, πότε τα παράξενα μαλλιά της..) μιλάει στο TED για (τι άλλο?!) μιμίδια, τεχνο-μιμίδια, την εξίσωση Drake και το μέλλον της ανθρωπότητας..

[χμμ..η Susan έχει αρχίσει να βλέπει παντού replicators..ανησυχητικό..]

Susan Blackmore: Memes and "temes" (Φεβρουάριος 2008)



Διάρκεια : 19'28"

Το μυρμήγκι και τα μιμίδια

Όχι, δεν είναι παραμύθι του Αισώπου, είναι ομιλία του Daniel Dennett για τη δύναμη των μιμιδίων. Μαγνητοσκοπήθηκε το 2002, μερικά χρόνια πριν το Breaking The Spell (επαναλαμβάνομαι, το ξέρω), στο οποίο ακολουθεί την ίδια συλλογιστική και έχει αρκετά επιχειρήματα που αναφέρονται εδώ. Όπως και το παράδειγμα με το μυρμήγκι.

Επισημαίνω θεϊκό ορισμό: "virus: a string of nucleic acid with attitude".


Διάρκεια: 15:39

Η θρησκεία ως εξελικτικό προϊόν

Ο Daniel Dennett έγραψε για τη θρησκεία ως φυσικό φαινόμενο, κάποιοι έκαναν τη θεωρία πράξη και έτρεξαν ένα πρόγραμμα προσομοίωσης. Και όπως λέει και ο Dawkins, έδειξαν ότι η θρησκεία είναι ένα πολύ επιτυχημένο και ανθεκτικό μιμίδιο (ή πλέγμα μιμιδίων, ό,τι προτιμάτε). Φυσικά, ο ανθρωπολόγος James Dow δεν είναι ο πρώτος που μελετά τη θρησκεία υπό το εξελικτικό πρίσμα, αλλά όταν η προσομοίωση μετατρέπει τις just-so stories σε βιώσιμες υποθέσεις, τα πράγματα αλλάζουν.

Πρωτότυπο άρθρο εδώ και αρχική δημοσίευση εδώ.

Religion is a product of evolution, software suggests

God may work in mysterious ways, but a simple computer program may explain how religion evolved.

By distilling religious belief into a genetic predisposition to pass along unverifiable information, the program predicts that religion will flourish. However, religion only takes hold if non-believers help believers out – perhaps because they are impressed by their devotion.

"If a person is willing to sacrifice for an abstract god then people feel like they are willing to sacrifice for the community," says James Dow, an evolutionary anthropologist at Oakland University in Rochester, Michigan, US, who wrote the program – called Evogod (download the code here).

Dow is by no means the first scientist to take a stab at explaining how religion emerged. Theories on the evolution of religion tend toward two camps. One argues that religion is a mental artefact, co-opted from brain functions that evolved for other tasks.

Aiding the people

Another contends that religion benefited our ancestors. Rather than being a by-product of other brain functions, it is an adaptation in its own right. In this explanation, natural selection slowly purged human populations of the non-religious.

"Sometime between 100,000 years ago to the point where writing was invented, maybe about 7000 BC, we begin to have records of people's supernatural beliefs," Dow says.

To determine if it was possible for religion to emerge as an adaptation, Dow wrote a simple computer program that focuses on the evolutionary benefits people receive from their interactions with one another.

"What people are adapting to is other people," he says.

Religious attraction

To simplify matters, Dow picked a defining trait of religion: the desire to proclaim religious information to others, such as a belief in the afterlife. He assumed that this trait was genetic.

The model assumes, in other words, that a small number of people have a genetic predisposition to communicate unverifiable information to others. They passed on that trait to their children, but they also interacted with people who didn't spread unreal information.

The model looks at the reproductive success of the two sorts of people – those who pass on real information, and those who pass on unreal information.

Under most scenarios, "believers in the unreal" went extinct. But when Dow included the assumption that non-believers would be attracted to religious people because of some clear, but arbitrary, signal, religion flourished.

"Somehow the communicators of unreal information are attracting others to communicate real information to them," Dow says, speculating that perhaps the non-believers are touched by the faith of the religious.

Ancient needs

Richard Sosis, an evolutionary anthropologist at the University of Connecticut in Storrs, US, says the model adds a new dimension to the debate over how religion could have evolved, which has previously relied on verbal arguments and speculation. But "these are baby steps", he cautions.

Sosis previously found that in some populations – kibbutzim in Israel, for instance – more religious people receive more assistance from others than the less faithful. But he notes that the forces that maintain religion in modern humans could be very different from those that promoted its emergence, thousands of years ago.

Palaeolithic humans were probably far more reliant than modern humans on the community they were born into, Sosis says. "[Now] you can be a Lutheran one week and decide the following week you are going to become a Buddhist."

Η ανθρώπινη φύση ως εξελικτικό προϊόν

Αν έχετε διαβάσει το The Hitchhiker's Guide to the Galaxy, τότε ξέρετε πολύ καλά πόσο ευχάριστα, έξυπνα και ψαγμένα είναι τα κείμενα του Douglas Adams. Αν πάλι δεν έχετε διαβάσει κάτι δικό του, κάντε μια χάρη στον εαυτό σας και βρείτε οπωσδήποτε αυτό το βιβλίο. Μέχρι τότε, μπορείτε να δείτε μια εικοσάλεπτη ομιλία του Βρετανού συγγραφέα, όπου μιλάει για το πώς ο ανθρώπινος τρόπος σκέψης μπορεί να μας οδηγήσει σε βασικές παρανοήσεις και λάθη σχετικά με τον κόσμο και την πραγματικότητα.

Η ομιλία είναι από το συνέδριο Der Digitale Planet (1998), στο οποίο συμμετείχαν και οι Richard Dawkins, Daniel Dennett, Jared Diamond και Steven Pinker. Για όποιον ενδιαφέρεται, ολόκληρο το βίντεο, με όλους τους παραπάνω βρίσκεται εδώ (διάρκεια: 2:23:51). Είναι σε Real Video μορφή και πιθανόν να σας ταλαιπωρήσει αρκετά μέχρι να σας κάνει τη χάρη να παίξει. Εναλλακτικά, μπορείτε να το βρείτε στο youtube σε κομμάτια.

Δυστυχώς, η ποιότητα του βιντεο δεν είναι η καλύτερη, ωστόσο θα σας πρότεινα να κάνετε λίγη υπομονή, καθώς ο Adams είναι καταπληκτικός.

Μέρος πρώτο: (10:55)



Μέρος δεύτερο: (10:53)

Η μεγάλη έκρηξη του νου

Αυτός είναι ο τίτλος (The mind's big bang) από το 6ο επεισόδιο της σειράς του PBS "Evolution". Όπως είναι αρκετά σαφές, το θέμα του ο ανθρώπινος νους υπό το πρίσμα της εξέλιξης. Bonus εμφάνιση, μεταξύ άλλων, o Richard Dawkins, o Dan Dennett, o Steven Pinker, η Susan Blackmore και τα μαλλιά της.


Διάρκεια: 56:36

Για όποιον ενδιαφέρεται για ολόκληρη τη σειρά Evolution (και έχει ακόμα 7 ώρες να σκοτώσει), υπάρχει στο google video. Παραθέτω τα links για να μην ψάχνετε...

Επεισόδιο 1: Darwin's Dangerous Idea μέρος 1 και μέρος 2 (περισσότερο μινι-ταινία για τον Darwin και τη δουλειά του, παρά documentary. Δεν ξέρω αν είναι ιστορικά ακριβές, αλλά σίγουρα είναι ενδιαφέρον. Ο τίτλος είναι από το βιβλίο του Dan Dennett)

Επεισόδιο 2: Great Transformations

Επεισόδιο 3: Extinction

Επεισόδιο 4: Evolutionary Arms Race

Επεισόδιο 5: Why Sex?

Επεισόδιο 6: (Είναι το embeded video... δεν προσέχετε...)

Επεισόδιο 7: What about God?

Προσομοιώνοντας την εξέλιξη με video games!

O Will Wright είναι ο δημιουργός των παιχνιδιών Sim και SimCity. Η νέα του δουλειά SPORE κυκλοφορεί τέλη Αυγούστου 2008. O ίδιος προτιμά τον όρο "imagination amplifier" αντί για παιχνίδι.

Το SPORE προσομοιώνει την εξέλιξη επιτρέποντας στο χρήστη να οδηγήσει την εξελικτική ιστορία ενός πλανήτη, αρχίζοντας από μονοκύτταρους οργανισμούς και φτάνοντας μέχρι διαγαλαξιακές αυτοκρατορίες!

Προβλέπω πολύ κάψιμο...

Διάρκεια: 16:49

Ελλάδα και Εξωγήινοι

Κάποτε, υπήρχε ένας μικρός πλανήτης, που τον έλεγαν Ελλάδα. Αποκομμένος από τον υπόλοιπο κόσμο, ζώντας σε μια παράλληλη - πλην όμως εμφανώς καθυστερημένη - χρονική διάσταση, με κάθε ευκαιρία προκαλούσε την έκπληξη ακόμα και των ίδιων των πολιτών της.

Ελλάδα 2008...



Δελτία Τύπου της Ιεράς Συνόδου (2008)

Πρώτη Συνεδρία της Δ.Ι.Σ. για το μήνα Μάρτιο

Συνήλθε σήμερα Δευτέρα 17.3.2008, στην πρώτη Συνεδρία Της για τον μήνα Μάρτιο η Διαρκής Ιερά Συνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος της 151ης Συνοδικής Περιόδου, υπό την Προεδρία του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πασης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου.

Κατά την σημερινή Συνεδρία:

...
...
...

- Ἐνημέρωσε την Δ.Ι.Σ. για τη συνεργασία που είχε με τον Υπουργό Δικαιοσύνης κ. Σωτήριο Χατζηγάκη, σχετικά με το υπό κατάρτιση Νομοσχέδιο «Σύμφωνο Ελεύθερης Συμβίωσης». Ακολούθησε μακρά συζήτηση κατά την οποία διετύπωσαν τις απόψεις τους όλοι οι Σεβασμιώτατοι Συνοδικοί Αρχιερείς και τελικώς ελήφθη η ακόλουθη απόφαση:


α. Ἡ Εκκλησία της Ελλάδος, δια της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, διακηρύσσει τον απόλυτο σεβασμό και την παραδεδομένη τιμή προς το υπό της Εκκλησίας τελούμενο ιερό μυστήριο του Γάμου, του οποίου σκοπός είναι η αμοιβαία πνευματική συμπλήρωση των συζύγων για την εν Χριστώ Ιησού σωτηρία και καρπός αυτού τα τέκνα. Η Εκκλησία δηλαδή δέχεται και ευλογεί την παραδεδομένη τέλεση του Γάμου κατά το Ορθόδοξο Τυπικό ενώ θεωρεί πορνεία κάθε άλλη «συζυγική» σχέση εκτός αυτού.


β. Καλεῖ το ιερό πλήρωμα των πιστών τέκνων Αυτής να βεβαιωθούν ότι η Εκκλησία υπερασπιζομένη ανέκαθεν τα της ιερότητος του ιερού μυστηρίου του Γάμου, φροντίζει για την εφαρμογή της διδασκαλίας του Κυρίου Ιησού Χριστού, για την τήρηση των αρχών του ιερού Ευαγγελίου σε όλους τους τομείς της ζωής και τον σεβασμό προς τους παραδεδομένους ιερούς κανόνες σχετικά με το βίο και τη συμπεριφορά των τέκνων της Εκκλησίας.


γ. Μέ βάση τις αρχές αυτές και βαθύτατο αίσθημα ευθύνης έναντι του ιερού κλήρου και του ευσεβούς λαού δηλώνει, ότι είναι παντελώς αδύνατο να συγκατατεθεί στο διαμορφούμενο Νομοσχέδιο «Σύμφωνο Ελεύθερης Συμβίωσης», η εφαρμογή του οποίου υποθάλπει και νομιμοποιεί βαρύτατα ηθικά αμαρτήματα και το οποίο σε περίπτωση εφαρμογής θα αποτελέσει καταστροφική βόμβα στα θεμέλια της χριστιανικής οικογενείας και όλης της ελληνικής κοινωνίας. Η Δ.Ι.Σ. εκφράζει την ελπίδα και την ευχή να μην καταστεί Νόμος του Κράτους το εν λόγω Νομοσχέδιο.

Out Of Africa

Το εικονιζόμενο κρανίο του Χοφμάιερ, όπως ονομάστηκε εξαιτίας του ότι ανακαλύφθηκε κοντά στην ομώνυμη πόλη της Νότιας Αφρικής, περίμενε δεκάδες χιλιάδες χρόνια θαμμένο στην άμμο προτού αποκαλύψει το μυστικό του: την κοινή αφρικανική καταγωγή μας

---

Είναι μία από τις πιο... σκληρές λίστες, καθώς κάθε χρόνο «κονταροχτυπιούνται» διαφορετικές ερευνητικές ομάδες προκειμένου να καταλάβουν μία θέση στις μόλις 10 που περιλαμβάνει. Ο λόγος για τη λίστα των επιστημονικών ανακαλύψεων του διεθνούς φήμης περιοδικού «Time», η οποία, όπως κάθε χρόνο, έκανε αυτές τις ημέρες την εμφάνισή της πριν από την εκπνοή του έτους. Μεταξύ των διαφορετικών επιτευγμάτων που αφορούν το μέλλον μας, το μάτι έπεφτε σε μια μελέτη η οποία δημοσιεύθηκε τον περασμένο Ιανουάριο στην έγκριτη επιθεώρηση «Science» και ρίχνει το περισσότερο φως που έχει «λούσει» ως σήμερα το παρελθόν μας. Η μελέτη αυτή παρείχε τις πρώτες αδιάσειστες αποδείξεις σχετικά με το αποκαλούμενο «μοντέλο τού πέρα από την Αφρική» («out of Africa model») που μεταφράζεται στο ότι ο σύγχρονος άνθρωπος ξεκίνησε από την Αφρική, και μάλιστα σχετικά πρόσφατα προτού κάνει το ταξίδι του προς την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο.

Το γεγονός έχει μεγάλη σημασία, αφού έβαλε ύστερα από δεκαετίες μια τελεία στη μεγάλη συζήτηση των ανθρωπολόγων για την προέλευση του σύγχρονου ανθρώπου, η οποία έμενε μετέωρη και συνοδευόμενη από ένα μόνιμο ερωτηματικό. Στη σημαντική αυτή μελέτη συμμετείχε και μια Ελληνίδα, η διακεκριμένη παλαιοανθρωπολόγος, ερευνήτρια του γερμανικού Ινστιτούτου Εξελικτικής Ανθρωπολογίας Μαξ Πλανκ και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης κυρία Κατερίνα Χαρβάτη, με την οποία «Το Βήμα» μίλησε σχετικά με τις ρίζες μας, τις οποίες είναι σημαντικό να γνωρίζουμε προκειμένου να ορίζουμε με σύνεση το παρόν και να διαγράφουμε το μέλλον μας...

Εν αρχή ην το... κρανίο

Πρωταγωνιστικό ρόλο στη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο «Science» δεν κρατά ουσιαστικώς η διεθνής ομάδα γεωλόγων, αρχαιολόγων, βιολόγων και ανθρωπολόγων που τη διεξήγαγε αλλά ένα... κρανίο, το οποίο περίμενε 36.000 χρόνια μέσα στην άμμο της Νότιας Αφρικής προκειμένου να βγει στο φως το 1952 και να πει την ιστορία του - και μαζί με αυτήν την ιστορία του σύγχρονου ανθρώπου. Χρειάστηκε βέβαια να παρέλθει άλλος μισός αιώνας από την ανακάλυψη αυτού του μοναδικού ευρήματος προκειμένου η τεχνολογία να αποκαλύψει με κάθε λεπτομέρεια τις ρίζες του, βάζοντας έτσι τέλος σε μια επιστημονική διαμάχη ετών.

Οπως εξηγεί η κυρία Χαρβάτη μιλώντας στο «Βήμα», «για μεγάλο διάστημα υπήρχαν δύο θεωρίες σχετικά με την εξέλιξη του σύγχρονου ανθρώπου. Σύμφωνα με τη μία εξ αυτών - τη single origin, όπως ονομάζεται -, ο άνθρωπος εξελίχθηκε στην Ανατολική Αφρική γύρω στα 100.000-200.000 χρόνια πριν και από εκεί εξαπλώθηκε στον υπόλοιπο κόσμο. Η δεύτερη θεωρία - η αποκαλούμενη multiregional evolution - αναφέρει ότι εξελίχθηκε σε διάφορα γεωγραφικά σημεία του πλανήτη σε μεγάλο βάθος χρόνου και σε ποικίλες χρονικές στιγμές στο κάθε γεωγραφικό σημείο. Αυτό που προσέφερε η συγκεκριμένη μελέτη ήταν στοιχεία που αποδεικνύουν χωρίς αμφιβολία ότι ο σύγχρονος άνθρωπος εξελίχθηκε στην Αφρική και πριν από περίπου 40.000 χρόνια εξαπλώθηκε στον υπόλοιπο κόσμο».

Θησαυρός ο άνθρακας!

Πώς προέκυψαν όμως αυτά τα στοιχεία που μας κάνουν να μιλούμε πλέον χωρίς αμφιβολία για τον... αφρικανό πρόγονό μας; Η ενδελεχής εξέταση έλαβε χώρα σε δύο επίπεδα. Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης που συμμετείχαν στη μελέτη προσπάθησαν αρχικώς να υπολογίσουν με ακρίβεια την ηλικία του κρανίου. Οταν πρωτοανακαλύφθηκε το κρανίο του Χοφμάιερ, όπως ονομάζεται (εξαιτίας του ότι ήλθε στο φως κοντά στην ομώνυμη πόλη της Νότιας Αφρικής), ήταν σχεδόν άθικτο, ωστόσο τα οστά του δεν διέθεταν αρκετό άνθρακα για να βοηθήσουν τους επιστήμονες να εξαγάγουν συμπεράσματα για την ηλικία του με βάση τις μετρήσεις ραδιοάνθρακα.

Η λύση βρέθηκε με τη χείρα βοηθείας της προηγμένης τεχνολογίας και ο άνθρακας αποδείχθηκε... θησαυρός για τους επιστήμονες. Οι ερευνητές μέτρησαν την ποσότητα ραδιενέργειας που είχε απορροφηθεί από τους κόκκους της άμμου που «φιλοξενούνταν» εντός του κρανίου ενόσω εκείνο ήταν θαμμένο. Συγκεκριμένα οι ειδικοί υπολόγισαν τον ετήσιο ρυθμό με τον οποίο συλλεγόταν ραδιενέργεια στην άμμο και διασταύρωσαν τα αποτελέσματα με τις πληροφορίες που προέκυψαν από αξονική τομογραφία του οστού. Ετσι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο άνθρωπος στον οποίο ανήκε το κρανίο έζησε περί τα 36.000 χρόνια πριν (συν, πλην 3.000 χρόνια).

Μακρινοί συγγενείς...

Η κυρία Χαρβάτη ανέλαβε το δεύτερο μεγάλο έργο αυτής της μελέτης, τη μορφολογική ανάλυση του κρανίου. «Η ανάλυση αυτή πιστοποίησε τη συγγένεια του κρανίου με άλλα κρανία της ίδιας χρονικής περιόδου από την Ευρώπη» σημειώνει η ελληνίδα ερευνήτρια. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι η συγγένεια με τα ευρωπαϊκά ευρήματα αποδείχθηκε πολύ στενότερη σε σχέση με εκείνη που προέκυψε από τη συγκριτική ανάλυση του κρανίου του Χοφμάιερ με κρανία σύγχρονων πληθυσμών από την Αφρική. «Αυτό μας δείχνει ότι ο άνθρωπος γύρω στα 40.000-30.000 χρόνια πριν εμφάνιζε πολλές ομοιότητες στα διαφορετικά σημεία της Γης και πιθανότατα το κρανίο Χοφμάιερ - όπως και τα αντίστοιχα κρανία από την Ευρώπη - προέρχεται από τον αρχικό πληθυσμό του Homo sapiens που εξαπλώθηκε από την Αφρική στον υπόλοιπο κόσμο».

Σε ό,τι αφορά μάλιστα το ταξίδι του σύγχρονου ανθρώπου προς την Ευρώπη, η «γέφυρα» για την εξάπλωσή του, σύμφωνα με την κυρία Χαρβάτη, ήταν η Ανατολική Ευρώπη και κύριος «σταθμός» του αυτός της Βόρειας Ελλάδας (Ηπειρος, Μακεδονία, Θράκη). Την υπόθεση αυτή η ελληνίδα επιστήμονας μελετά τα τελευταία χρόνια σε συνεργασία με την Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας της Ελλάδας με επί τόπου έρευνες στην περιοχή του Αλιάκμονα.

Τεχνολογικά βοηθήματα

---

Η κυρία Χαρβάτη κρατάει στα χέρια της το πολύτιμο εύρημα του οποίου η ενδελεχής ανάλυση αποκάλυψε ότι ο σύγχρονος άνθρωπος ξεκίνησε το μακρύ ταξίδι του από την Αφρική προς την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο

---

Τα προηγμένα τεχνολογικά «εργαλεία» στάθηκαν αρωγός και στο κομμάτι της μελέτης της κυρίας Χαρβάτη προκειμένου να εξαχθούν τα πολύτιμα συμπεράσματα που απέδειξαν τη συγγένεια του συγκεκριμένου κρανίου με τα ευρωπαϊκά «αδέλφια» του. «Εγινε χρήση τρισδιάστατης απεικόνισης και εικονικής ψηφιοποίησης, που επέτρεψαν για πρώτη φορά στην εξελικτική βιολογία την επίλυση τέτοιων ερωτημάτων με τη χρησιμοποίηση ποσοτικών στατιστικών μεθόδων. Αυτό σημαίνει ότι αντί να έχουμε μια απλή περιγραφή του κρανίου μέσω συμβατικών μετρήσεων, είχαμε τη δυνατότητα να αναλύσουμε μαθηματικά το σχήμα και τις λεπτομέρειές του. Ετσι τα αποτελέσματά μας είναι τα ακριβέστερα δυνατά, αφού στηρίζονται στη μέγιστη λεπτομέρεια που μπορούμε να επιτύχουμε».

Ο κοινός πρόγονος

Τι προσφέρει όμως αυτή η μελέτη στον τομέα της Παλαιοανθρωπολογίας ώστε να της αξίξει μία θέση στη δεκάδα των μεγαλύτερων επιτευγμάτων της χρονιάς; «Κατ' αρχάς παρέχει τις πρώτες αδιαμφισβήτητες αποδείξεις για τη single origin θεωρία. Παράλληλα όμως αποδεικνύει ότι οι σημερινές γεωγραφικές διαφορές μεταξύ πληθυσμών είναι πολύ πρόσφατες - 30.000 χρόνια θεωρούνται ένα πάρα πολύ μικρό χρονικό διάστημα σε ό,τι αφορά την εξέλιξη του σύγχρονου ανθρώπου» απαντά η κυρία Χαρβάτη, προσθέτοντας ότι τα ευρήματα δείχνουν επίσης πως ο σύγχρονος άνθρωπος δεν έχει καμία σχέση με τους Νεάντερταλ που έζησαν στην Ευρώπη πριν από την εμφάνισή του στην περιοχή, όπως υποστηρίζουν κάποιοι ερευνητές.

Η υπόθεση σχετικά με το ότι ο σύγχρονος άνθρωπος δεν σχετίζεται με τους Νεάντερταλ ενισχύεται εξάλλου από άλλη μία νέα μελέτη της κυρίας Χαρβάτη σε κρανία περίπου 30.000 ετών από την Ευρώπη η οποία δημοσιεύεται στο τεύχος Δεκεμβρίου του επιστημονικού περιοδικού «Journal of Human Evolution». «Τα περισσότερα κρανία αυτής της περιόδου προέρχονται από την Ανατολική Ευρώπη και κυρίως από τη Ρουμανία, και κάποια εξ αυτών έχουν προταθεί ως πιθανά υβρίδια μεταξύ Νεάντερταλ και σύγχρονου ανθρώπου. Η τελευταία μελέτη έδειξε ότι ένα από αυτά τα κρανία δεν είναι υβρίδιο αλλά ανήκει σε έναν τυπικό σύγχρονο άνθρωπο της συγκεκριμένης περιόδου».

Προς γνώσιν και συμμόρφωσιν

Η μελέτη που αποδεικνύει την αφρικανική μας καταγωγή προσφέρει επίσης γνώση (και ελπίζουμε και... συμμόρφωση) σε όλους εμάς που μαζί με τους επιστήμονες μαθαίνουμε τις ρίζες μας. Οσο για το σχόλιο της συμμόρφωσης, απευθύνεται σε ανθρώπους όπως ο Τζέιμς Γουάτσον, ο νομπελίστας «πατέρας» της διπλής έλικας του DNA, ο οποίος πρόσφατα δήλωσε ότι οι μαύροι αποτελούν πληθυσμό χαμηλότερης ευφυΐας. Μετά τις δηλώσεις του η ανάλυση του ίδιου του DNA του αποκάλυψε τα πολλά αφρικανικά γονίδιά του (κάτι σαν εκδίκηση του γονιδιακού υλικού που τόσο έχει ερευνήσει στη μακρόχρονη ερευνητική πορεία του). Το γεγονός αυτό μάλλον ενισχύει τα όσα έδειξε η μελέτη ετούτη, η οποία θα μπορούσε να έχει το ακόλουθο «ηθικό δίδαγμα»: οι επίδοξοι Γουάτσον πρέπει μάλλον να «βουτούν τη γλώσσα στο (αφρικανικό) μυαλό τους» προτού μιλήσουν, όπως θα έλεγαν και οι γιαγιάδες μας...

Το ΒΗΜΑ, 23/12/2007 , Σελ.: H10
Κωδικός άρθρου: B15246H101
ID: 291486

Συνέντευξη του Jerry Fodor

Ακολουθεί αναδημοσίευση συνέντευξης του Jerry Fodor στην "Καθημερινή".

Hμερομηνία δημοσίευσης: 03-06-07

Ο νους λειτουργεί με λόγο, όχι με εικόνα Ο θεμελιωτής της γνωσιακής επιστήμης Τζέρυ Φόντορ αναλύει τη διαδικασία της σκέψης και επιμένει σε αναθεώρηση του δαρβινισμού Συνέντευξη στον Ματθαιο Τσιμιτακη Είναι η μοναδική στιγμή κατά την οποία η κεντρική αίθουσα του Συνεδριακού κέντρου των Δελφών είναι ασφυκτικά γεμάτη. Οι διοργανωτές του 2ου Ευρωπαϊκού συνεδρίου Γνωσιακών Επιστημών το περίμεναν και έτσι δεν προγραμμάτισαν εκδηλώσεις στις υπόλοιπες αίθουσες. Στο βήμα υπομονετικά και λίγο αγχωμένα κοιτάζει σκυφτός τα χαρτιά του ο Τζέρυ Αλαν Φόντορ, ο Αμερικανός φιλοσοφος και γνωσιακός επιστήμονας που κατά τις δεκαετίες του ’70 και του ’80 βοήθησε τα μέγιστα στη θεμελίωση αυτής της νέας επιστήμης με τις εργασίες του στη φιλοσοφία του νου. Πρόκειται να εκφωνήσει μια ομιλία με τίτλο «Ενάντια στον Δαρβινισμό», κάτι που σαν δήλωση και μόνο εξάπτει το ακροατήριο που απαρτίζεται απο γνωσιακούς ψυχολόγους, νευροεπιστήμονες, βιολόγους, ανθρωπολόγους, επιστήμονες των υπολογιστών και της τεχνητής νοημοσύνης, φιλοσόφους κ.ά. Η γνωσιακή επιστήμη (cognitive) προσπαθεί να καταλάβει και να αποκωδικοποιήσει τη «μηχανική του μυαλού και της σκέψης», βλέπει το μυαλό σαν υπολογιστή. Συντίθεται από πολλές επιμέρους επιστήμες, των οποίων οι φορείς συχνά αντιδικούν διεκδικώντας τη δική τους αλήθεια σε αυτό το νέο πεδίο, έναντι της αλήθειας των άλλων. Ο Τζέρυ Φόντορ έγινε διάσημος για τις θεωρίες του περί της «γλώσσας της σκέψης» και του «συναρτησιακού νου» (modularity of mind). Κατά τις δεκαετίες του ’70 και ’80 υποστήριξε ότι οι πνευματικές καταστάσεις όπως είναι οι πεποιθήσεις ή οι επιθυμίες μας είναι σχέσεις ανάμεσα στο υποκείμενο και τις νοητικές του αναπαραστάσεις. Αυτές οι αναπαραστάσεις μπορούν να εξηγηθούν μόνο υπό τον όρο ότι υπάρχει μια γλώσσα της σκέψης στον εγκέφαλό μας. Η γλώσσα αυτή δεν είναι απλώς ένα εξηγητικό εργαλείο που χρησιμοποιούμε, αλλά υπαρκτή, εγγενής, σχηματίζεται δε και κωδικοποιείται στο μυαλό μας. Αλλες σημαντικές λειτουργίες, όπως οι αντιληπτικές και γλωσσικές επεξεργασίες που επιτελεί ο νους μας, σχηματίζονται μέσα σε «μονάδες» του εγκεφάλου μας. Αυτές οι μονάδες, κατά τον Φόντορ, είναι σχετικά ανεξάρτητες τόσο μεταξύ τους όσο και από την κεντρική επεξεργαστική μονάδα του εγκεφάλου, η οποία έχει ένα πιο συνολικό και λιγότερο εντοπισμένο χαρακτήρα. Ο ρόλος της κεντρικής μονάδας είναι να φροντίζει τις λογικές σχέσεις ανάμεσα στα περιεχόμενα των διαφορετικών επιμέρους μονάδων και τη ροή των δεδομένων που εισέρχονται ή εξέρχονται. Η σκέψη και οι νοητικές λειτουργίες συντίθενται κυρίως από υπολογισμούς οι οποίοι συντελούνται με το συντακτικό των αναπαραστάσεων, που με τη σειρά του συνιστά τη Γλώσσα της Σκέψης. Ο Φόντορ, καθηγητής σήμερα στο Πανεπιστήμιο Rutgers του Νιου Τζέρσεϊ είναι βαθιά επηρεασμένος από τη γλωσσολογία του Τσόμσκι, αλλά και την παράδοση της Φρενολογίας του Φραντς Τζόζεφ Γκαλ, μια θεωρία του 19ου αιώνα, η οποία ατύχησε να συνδεθεί με αντιδραστικές πολιτικές θεωρίες (ρατσισμός, φασισμός). Τόσο στη Φρενολογία, όσο και σε όλες τις «κάθετες» θεωρίες του εγκεφάλου, οι νοητικές λειτουργίες είναι εντοπισμένες, γενετικά προκαθορισμένες και συνδεδεμένες με ξεκάθαρες νευρολογικές δομές. Σαν οπαδός του Τσόμσκι και βαθιά επηρεασμένος από τον ψυχολογικό νατιβισμό, ο Φόντορ πιστεύει ότι οι γνωσιακές λειτουργίες είναι έμφυτες στον άνθρωπο. Και γι’ αυτό δεν χάνει ευκαιρία να επιτεθεί σε θεωρίες όπως αυτές της συνειρμικότητας ή του λειτουργισμού, που υποστηρίζουν ότι οι συμπεριφορές που επικράτησαν στην εξέλιξη των ειδών καθορίζονται από τον μιμητισμό της ισχυρότερης - βέλτιστης συμπεριφοράς, καθώς και ότι οι συνειρμοί καθορίζουν ποια είναι η βέλτιστη συμπεριφορά. Για τον Φόντορ η ένταση των σχέσεων μάλλον παίζει μεγαλύτερο ρόλο. Οπως ήταν αναμενόμενο η ομιλία του στους Δελφούς παρέσυρε το ακροατήριο σε μια παθιασμένη αντιδικία. Αμέσως μετά, μίλησε στην «Κ». Η θεωρία του Δαρβίνου δεν έχει αποδειχτεί — Είχατε μια σκληρή αντιδικία με μια σειρά από επιστήμονες, οι οποίοι ακολουθούν τον δαρβινισμό χωρίς ιδιαίτερες αμφιβολίες. — Δεν εκπλήσσομαι. Μου συμβαίνει όλη την ώρα. Η διαφωνία μου είναι ότι οι παρατηρήσεις των επιστημόνων δεν σου λένε για ποιο λόγο έχουν επιλεγεί κάποια είδη στην ιστορία της εξέλιξης, ενώ άλλα όχι. Ποιες είναι εκείνες οι κρίσιμες λειτουργίες τους που συνεισφέρουν στην επιβίωσή τους; Η υπόθεση που κάνω είναι ότι δεν υπάρχει τίποτα στη θεωρία του Δαρβίνου που να μας το αποκαλύπτει αυτό. Είναι πολύ σημαντικό να μπορέσουμε να ξεχωρίσουμε τι προβλέπει πραγματικά η θεωρία και τι προτείνουν οι επιστήμονες που χρησιμοποιούν αυτή τη θεωρία. Πολλή διαίσθηση και πολύς εμπειρισμός υπεισέρχονται στην απόφαση του εκάστοτε επιστήμονα για το πώς λειτούργησε η φυσική επιλογή ενός είδους. Η θεωρία μαζί με τον επιστήμονα μας αφηγούνται πώς διαδραματίστηκε η εξέλιξη. Το γεγονός, όμως, ότι ένας θεωρητικός με παρελθόν στη μελέτη των ειδών μπορεί να διατυπώσει μια πολύ καλή διαισθητική υπόθεση –παρά κρίση– δεν μας αποκαλύπτει πραγματικά ποια είναι η ισχύς της θεωρίας. Και σίγουρα δεν μας δίνει μια «θεωρία των λειτουργιών». — Τι είναι η γνωσιακή επιστήμη; Σας ρωτάω επειδή ακούει κανείς πολλούς διαφορετικούς ορισμούς εδώ και φαίνεται πως υπάρχει πρόβλημα ορισμού. — Καταρχήν δεν θεωρώ απαραίτητο να υπάρχει ένας ορισμός προκειμένου να κάνεις επιστήμη. Ενα μεγάλο μέρος της γνώσης μας έχει οργανωθεί γύρω από εμπειρικές παρατηρήσεις για πράγματα που δεν ορίζουμε. Αυτό που συναντάς είναι θεωρίες που δουλεύουν. Τι είναι λοιπόν γνωσιακή επιστήμη; Εξαρτάται ποιον είσαι διατεθειμένος να ακούσεις. Εγώ πιστεύω ότι είναι εξελιγμένη γνωσιακή ψυχολογία που επιτελείται με πιο εξειδικευμένη αίσθηση για το ποια είναι τα ερωτήματα. Το μεγαλύτερο μέρος της γνωσιακής ψυχολογίας –τουλάχιστον στις αγγλόφωνες χώρες– είναι με τον ένα ή άλλο τρόπο εκδοχές της θεωρίας της συνειρμικότητας. Νομίζω πως αυτό που κάνει η γνωσιακή επιστήμη –αν κάνει οτιδήποτε σπουδαίο– είναι ότι επεξεργάζεται αναλυτικά μια εναλλακτική προς αυτήν θεωρία που γεννιέται πρωτίστως από τις ιδέες του Τούριγκ για τις υπολογιστικές μηχανές. Η κεντρική ερώτηση είναι: Μπορείς να φτιάξεις μια θεωρία της αντίληψης, της μάθησης, της λήψης αποφάσεων, της σκέψης η οποία να ενσωματώνει την ιδέα του υπολογισμού εκεί που παραδοσιακά χρησιμοποιούσε την ιδέα των συνειρμών και των συνάψεων; Περιφερειακά υπάρχουν πολλά αντικείμενα, όπως γνωσιακές κοινωνικές επιστήμες και γνωσιακές νευροεπιστήμες, αλλά πιστεύω ότι η καρδιά του πράγματος είναι ένα υπολογιστικό μοντέλο των νοητικών λειτουργιών. Και στ’ αλήθεια δεν γνωρίζουμε πώς θα εξελιχθεί αυτή η ιστορία. Μέχρι εδώ είμαι σίγουρος ότι υπήρξε μια σημαντική ιδέα στη γνωσιακή επιστήμη, αυτή του Τούριγκ και το στοίχημα είναι πόσο μακριά θα μπορέσουμε να την πάμε. «Σε λάθος δρόμο» — Τι εννοούσατε λοιπόν όταν δηλώσατε ότι η γνωσιακή επιστήμη έχει πάρει τον λάθος δρόμο; — Είπα κάτι τέτοιο; Είναι αλήθεια. Νομίζω ότι τα περισσότερα προγράμματα στα οποία επενδύονται χρήματα σε αυτό τον χώρο είναι στην πραγματικότητα χάσιμο χρόνου αν δεχτείς ότι το κεντρικό πρόβλημα προς επίλυσιν είναι να δώσουμε ένα χαρακτηρισμό για το τι είναι η σκέψη. Αυτό προσπαθούμε να κάνουμε πραγματικά και είναι κάτι που έχει εφαρμογές, νέες αντιλήψεις για τη μάθηση κ.ο.κ. Τα περισσότερα προγράμματα είναι είτε περιφερειακά είτε επαναφέρουν με άλλους τρόπους τη θεωρία των συνειρμών (Associationism) που αποκλείεται να δουλέψει. Θα ήθελα πάρα πολύ να δω (αλλά δεν νομίζω ότι θα γίνει) το μεγαλύτερο μέρος της προσοχής να στρέφεται στην κατανόηση του τι σημαίνει η δημιουργία ενός υπολογιστικού μοντέλου του μυαλού. Και ποια μπορεί να είναι τα ερμηνευτικά όρια αυτού του μοντέλου. — Στην εποχή μας η θεωρία του Δαρβίνου χτυπιέται σκληρά και μάλιστα από φωνές που δεν έχουν την καλύτερη επιστημονική και πολιτική μαρτυρία. Γιατί διαλέξατε αυτή τη χρονική στιγμή να επιτεθείτε στον Δαρβίνο; — Η διαφωνία στα μίντια αφορά το αν η γιαγιά μου ήταν χιμπατζής ή όχι. Αυτό το μέρος της θεωρίας είναι όχι μόνο αληθοφανές αλλά συντριπτικά αποδεδειγμένο. Εδώ διαφωνούμε για τις λεπτομέρειες. Πώς ακριβώς δουλεύουν τα πράγματα. Η ιδέα ότι ο μηχανισμός της δημιουργίας και επικράτησης των ειδών, ο μηχανισμός διά του οποίου αλλάζει ο φαινότυπος με τον χρόνο είναι φυσική επιλογή έχει πολύ αδύναμες αποδείξεις. Η ερώτηση που κάνω είναι αν η ιδέα των λειτουργιών των βιολογικών ειδών που παρατηρούμε στο εργαστήριο μπορεί να χαρακτηριστεί με δαρβινικούς όρους οπως «επιλογή». Και για μένα δεν είναι καθόλου προφανές ότι μπορεί. Δεν έχω δει ακόμα μια σοβαρή μελέτη πάνω στην ερώτηση πόση βιολογία βασίζεται πραγματικά στη θεωρία έναντι της εμπειρικής προσέγγισης του «κοιτάζω πώς δουλεύει το σύστημα». Θα ήταν πολύ ενδιαφέρουσα μια απάντηση μιας και η δαρβινική άποψη για τις λειτουργίες των ειδών χρησιμοποιείται τοσο ευρέως σε αυτές τις έρευνες. Αν επιτεθούμε στη δαρβινική άποψη –που νομίζω ότι πρέπει– τότε η ερώτηση του ποιος ακριβώς ρόλος ταιριάζει στις λειτουργίες, βελτιώνει τους περιορισμούς στις εναλλακτικές της δαρβινικής θεωρίας. Συντακτικές αναπαραστάσεις — Τι είναι η γλώσσα της σκέψης; — Στην ψυχολογία και τη φιλοσοφική ψυχολογία λένε ότι οι νοητικές λειτουργίες όπως η σκέψη απαιτούν συγκεκριμένα είδη αναπαραστάσεων του κόσμου. Στην παράδοση του Ντέηβιντ Χιουμ η άποψη ήταν πως οι αναπαραστάσεις αυτές είναι εικόνες ή κάτι τέτοιο. Εχουμε καλούς λόγους να πιστεύουμε πλέον ότι αυτό δεν είναι σωστό. Αν η σκέψη είναι κάποιου είδους επεξεργασία νοητικών αναπαραστάσεων τότε είναι πιθανότερο αυτές να είναι συντακτικές. Αν σκεφτείτε λοιπόν μια προσωπική γλώσσα, η οποία αποτελείται από νοητικές αναπαραστάσεις με δομή πρότασης λόγου, τότε καταλαβαίνετε περίπου τι είναι η γλώσσα της σκέψης. Βασίζεται περισσότερο στα χαρακτηριστικά της γλώσσας απ’ ό,τι στα χαρακτηριστικά της εικόνας. — Με τι ασχολείστε αυτή την εποχή; — Γράφω ένα βιβλίο σχετικά με το καθεστώς των θεωριών της φυσικής επιλογής στη θεωρία της εξέλιξης. Το πρώτο μέρος θα λέει ότι κάτι πάει στραβά με την ιδέα της φυσικής επιλογής και το δεύτερο θα ισχυρίζεται ότι δεν έχει και πολύ μεγάλη σημασία. Το δεύτερο μέρος του βιβλίου θα μιλάει αρκετά για τη σχέση γενετικής δομής και φαινοτύπου. Τείνω να πιστέψω ότι δεν είναι λογικό πια να ερμηνεύουμε έτσι τα βιολογικά στοιχεία. Επίσης, τυπώνω αυτό τον καιρό μια διορθωμένη εκδοχή της «Γλώσσας της Σκέψης». Πώς φαίνεται η εικόνα τριάντα χρόνια αργότερα, ποια είναι τα προβλήματα, τι περιμένα να συμβεί και τι όχι. Τι αποδείχτηκε σωστό και τι όχι κ.ο.κ. Εντονοι αλλά δημιουργικοί διαξιφισμοί Με επιτυχία διεξήχθη την περασμένη εβδομάδα το δεύτερο Ευρωπαϊκό συνέδριο Γνωσιακής Επιστήμης στο συνεδριακό κέντρο των Δελφών, όπου συγκεντρώθηκαν επιστήμονες από πολλά διαφορετικά πεδία και από όλο τον κόσμο προκειμένου να ανταλλάξουν απόψεις για τις εξελίξεις στον χώρο τους. Γνωσιακοί ψυχολόγοι, ανθρωπολόγοι, νευροεπιστήμονες και φιλόσοφοι μεταξύ άλλων δημιούργησαν μια παθιασμένη αμόσφαιρα προσπαθώντας να πείσουν για την κατεύθυνση προς την οποία πρέπει να κινηθεί η νέα αυτή επιστήμη με συμπεριφοριστές και γνωστικούς να αντιδικούν σε κάποιες περιπτώσεις έντονα (πλην δημιουργικά). Αποκορύφωση η ομιλία του Αμερικανού φιλοσόφου Τζέρυ Φόντορ την τελευταία μέρα, ο οποίος επιτέθηκε στη θεωρία της εξέλιξης προκειμένου να εισπράξει μια ομοβροντία αντιδράσεων από το ακροατήριο. «Είχαμε τη χαρά να έχουμε σημαντικούς εκπροσώπους από όλο τον κόσμο και να γίνουν πολύ καλές συζητήσεις», είπε η διοργανώτρια του συνεδρίου κ. Στέλλα Βοσνιάδου, καθηγήτρια Γνωστικής Ψυχολογίας στο τμήμα Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ανάμεσα στις προσωπικότητες του διεθνούς χώρου που ήρθαν στην Ελλάδα ξεχώρισαν η Μάργκαρετ Μπόντεν, καθηγήτρια Γνωσιακής και Υπολογιστικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Σάσσεξ και συγγραφέας του διασημότερου μέχρι στιγμής βιβλίου περί γνωσιακής επιστήμης («Το Μυαλό σαν μηχανή»), ο Κριστιάνο Καστελφράνκι που διδάσκει τεχνητή νοημοσύνη στο Πανεπιστήμιο της Σιένας, η Κάθριν Φουκς, από το Γαλλικό CNRS κ.ά. Η γνωσιακή επιστήμη έχει δώσει μέχρι σήμερα πολύ ελπιδοφόρα στοιχεία στην κατανόηση αθενειών όπως ο αυτισμός και το σύνδρομο DOWN, τη μαθησιακή λειτουργία κατά την ανάπτυξη των παιδιών, την ανάπτυξη τεχνολογιών για το Διαδίκτυο (όπως για παράδειγμα αλγόριθμοι αναζήτησης πληροφοριών τύπου Google), προγράμματα τεχνητής νοημοσύνης και εικονικής πραγματικότητας κ.ο.κ.

Growing up in the Universe

Περίμενα με ανυπομονησία να αναφέρθουμε στην εξέλιξη μέσα στο μάθημα για να μπορέσω να κολλήσω διάφορα σχετικά... :D
Και όπως είχε προαναγγείλει η uqbar σε μία από τις προηγούμενες διχογνωμίες μας (νομίζοντας ότι θα με αποτρέψει), ακολουθεί μια κλασική σειρά διαλέξεων του βιολόγου Richard Dawkins.

Το 1825, ο Michael Faraday (ναι, ο γνωστός Faraday), ξεκίνησε μια μακρά παράδοση ετήσιων διαλέξεων που ονομάστηκαν The Royal Institution Christmas Lectures και συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Ο σκοπός ήταν να παρουσιάζονται σημαντικά και πολύπλοκα επιστημονικά θέματα σε κοινό χωρίς επιστημονικό υπόβαθρο (και κυρίως σε νέους) με απλό και διασκεδαστικό τρόπο.
Τις διαλέξεις για το 1991 τις ανέλαβε ο Richard Dawkins, ο οποίος ασχολήθηκε με την εξέλιξη της ζωής στο σύμπαν. Αν και το κοινό στο οποίο αναφέρεται είναι κυρίως παιδιά, πολλοί ενήλικες κατάλαβαν τις ιδέες της εξέλιξης χάρη σε αυτές τις διαλέξεις. Κάθε μέρος είναι σχεδόν μία ώρα.

Στο τέταρτο μέρος, εμφανίζεται και ο Douglas Adams που διαβάζει ένα κομμάτι από το ανυπέρβλητο βιβλίο του The Hitchhiker's Guide to the Galaxy.
Μπορείτε να τις κατεβάσετε από site του Dawkins ή να τις δείτε εδώ...



Part 1: Waking up in the Universe




Part 2: Designed and Designoid Objects




Part 3: Climbing Mount Improbable




Part 4: The Ultraviolet Garden




Part 5: The Genesis Of Purpose